منبع پایان نامه : پایان نامه کارشناسی ارشد رشته حقوق : بررسی احکام و مصادیق نفقه در فقه اسلامی

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی انتهای صفحه بخوانید              

با عنوان : مطالعه احکام و مصادیق نفقه در فقه اسلامی

در ادامه مطلب می توانید تکه هایی از ابتدای این پایان نامه را بخوانید

و در صورت نیاز به متن کامل آن می توانید از لینک پرداخت و دانلود آنی برای خرید این پایان نامه اقدام نمائید.

 دانشگاه آزاد اسلامی

  واحددامغان

دانشكده حقوق

پایان نامه برای دریافت درجه كارشناسي ارشد

عنوان:

مطالعه احکام و مصادیق نفقه در فقه اسلامی

 استاد راهنما:

دکتر مرتضی براتی

استاد مشاور:

دکتر محمد جواد باقی زاده

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده درج نمی گردد

تکه هایی از متن به عنوان نمونه : (ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل می باشد)

فهرست مطالب

چکیده 1

مقدمه الف- اظهار مسئله. 2

الف- اظهار مسئله. 3

ب- ضرورت و اهمیت پژوهش: 3

ج: اهداف تحقيق.. 4

د- سئوالات پژوهش: 5

ه – فرضیات پژوهش: 5

و- روش پژوهش: 5

ز- سازماندهی پژوهش: 6

مفهوم نفقه. 8

مفهوم لغوي نفقه. 8

مفهوم اصطلاحي نفقه. 8

مفهوم نفقه در قرآن. 10

مفهوم نفقه در روایات… 12

مباني نفقه در فقه. 14

ارتباط تمكين خاص با نفقه. 14

ارتباط عقد با نفقه. 15

ارتباط رياست شوهر با نفقه. 15

مبناي حقوقي نفقه. 18

آثار حقوقي مباني نفقه. 20

فلسفه وجوب نفقه : 22

علت های وجوب نفقه. 23

شرایط وجوب نفقه. 25

نفقه زن در ازدواج موقت… 25

شروط ايجاب… 28

شروط خاص…. 29

شرایط وجوب نفقه همسر. 30

پرداخت نفقه در نکاح موقت : 30

موارد اطاعت زن از شوهرش… 31

مفهوم نفقه نزديكان. 34

منابع نفقه نزديكان. 35

منابع فقهي.. 35

منابع حقوقي.. 37

الزام خويشاوندان به انفاق.. 40

نفقه اولاد. 40

نفقه ابوين و اجداد. 41

ترتيب در انفاق.. 42

مراجعه به محكمه براي دريافت نفقه. 42

نفقه زوجه بر عهده زوج دين می باشد نه نفقه اقارب… 43

اجزاء نفقه نزديكان. 43

مسكن.. 43

البسه. 46

غذا 48

اثاث‌‌البيت… 48

ساير موارد. 50

شرایط لزوم انفاق به نزدیکان. 54

بعضی احکام مربوط به نفقه نزدیکان. 54

نفقه مملوک… 55

ضمانت اجرای نفقه نزدیکان. 55

ضمانت اجرای کیفری نفقه نزدیکان. 56

امتیازات نفقه زوجه برنزدیکان. 56

ضمانت اجرای نفقه زوجه. 59

ضمانت اجرای کیفری.. 59

ضمانت اجراي مدني.. 61

نفقه های مورد مطالبه زن. 63

چگونگی پرداخت نفقه. 65

صرفه جویی در نفقه : 65

احکام نفقه. 65

پرداخت نفقه و ارتباطش با شرایط صحت عقد : 66

فصل دوم: مصاديق نفقه زوج.. 69

اختلاف در مصاديق.. 69

کمیت وکیفیت مصادیق نفقه زوجه. 70

طبیعت حق زن برنفقه : 78

نفقه زن پس از انحلال عقد نكاح دائم : 81

طلاق و نفقه زن. 81

نفقه زوجه مطلقه رجعی : 82

نفقه مطلقه بائن : 85

نفقه زوجه در عده وفات… 85

نفقه زن در عدّه فسخ نكاح.. 87

اجرت‌المثل كارهاي زن. 88

نحله زن. 91

نفقه زن در عده وفات شوهر. 92

نفقه زن قبل از عروسي.. 93

نشوز و وظایف زوجین : 97

حقوق ووظایف زوجین : 97

وظایف وحقوق زن نسبت به مرد : 97

حقوق ووظایف مرد نسبت به زن : 101

مانع نشوز : 104

واکنش در برابر نشوز زن : 105

در اصطلاح فقهی و حقوقی : 108

چکیده

پژوهش حاضر به مطالعه احکام و مصادیق نفقه در حقوق اسلامی پرداخته می باشد .

اسلام در قوانین خود ، سعادت مرد و زن و فرزندان که بایستی در دامن آنها پرورش یابند ،در پی آن سعادت جامعه که موثراز سعادت خانواده می باشد را در نظر گرفته می باشد .

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

علاوه براین ها خداوند در ساختمان و خلقت مردان ، این تکلیف را قرار داده تا نفقه جزئی از مدیریت و سرپرستی زوج برخانواده و زوم اش باشد خداوند از هر کس به اندازه نیرو و توان که در وجودشان قرار داده تکلیف خواسته در خلقت زنان نیز به خاطر اینکه مسئولیت ورنج و زحمات طاقت فرسای تولید نسل عادت ماهانه و پرستاری بچه که همه این عوامل باعث می گردد از نیرو و توان زن کاسته گردد،به خوبی رعیت حال طبیعی آنها را کرده می باشد.

پژوهش حاضر ، به اظهار اینکه زن و مرد از لحاظ نیرو و کار و فعالیتهای خشن اقتصادی مساوی و مشابه آفریده نشده اند،پرداخته می باشد، زیرا خیلی از نیروها که در وجود مرد هست ،زن فاقد آنهاست و در قبالش نیز تکلیفی برذمه اش نیست. از مهمترین یافته های این پژوهش : که احتیاج زن به پول و ثروت از احتیاج مرد بیشتر می باشد (تجمل و زینت جزئی از زندگی و احتیاجات زن می باشد ) پس اگر زن مجبور باشد که زیرا مرد دائما در کوشش و کوشش برای پول در آوردن باشد غرورش در هم می شکند وخستگی برایش به جا می آورد ، بدیهی می باشد که زنی که آسایش خاطر ندارد فرصتی نخواهد داشت که به خود برسد وبهجت وسرور مرد را فراهم نماید لذا نه تنها مصلحت زن بلکه مصلحت مرد و کانون خانوادگی نیز در این می باشد که زن از تلاشهای اجباری معاش ، معاف باشد و پیش روی از سوی مرد تامین گردد و حرمت و شخصیت و اعتبار فردی و اجتماعی زن فراهم گردد

واژگان کلیدی :

نفقه ، حقوق ، خانواده، تمکین- زوجیت- مالک

الف- اظهار مسئله

امروزه با در نظر داشتن تغییر و تحولاتی که در نهادها و روابط اجتماعی و همچنین تأثیر و جایگاهی که زن در این عرصه اعمال می کند موضوع نفقه به عنوان یک موضوع مهم و خطیر در جامعه امروزی تأثیر به سزایی دارد. تبین موضوع نفقه در نظام فقهی اسلامی به خوبی می تواند الهام بخش نگاه ویزه اسلام بر جایگاه زن در نهاد خانواده و جامعه و روابط اجتماعی باشد .ایضاح فلسفه نفقه در بستر فقهی حقوق اسلام می تواند جنبه های انسانی،اقتصادی عدالت دوستی ،مالکیت، کرامت و طرفداری از زن را به رخ دیگر نظام های حقوقی بکشد که داعیه تساوی زن و مرد را دارند.به خاطر آنکه اکثر خانواده ها با آن چیز که در فقه (همان چیزهایی که در عرف و جامعه معمول می باشد) هر چند که به گونه جامع و کامل نمی باشد اما می توان گفت در این زمینه اطلاعات و آگاهی هایی دارند.

با در نظر داشتن اهمیت موضوع نفقه و تاثیرات آن برجامعه اسلامی و انسانی در این پژوهش کوشیده شده تا به این موضوع خطیر و مهم پرداخته گردد محدوده این پژوهش مطالعه احکام و مصادیق نفقه در فقه اسلامی را شامل می گردد .بر همین اساس این پژوهش به فرایند شکل گیری نفقه در اسلام و دیدگاه قرآن و تاثیرات آن برجامعه انسانی و اسلامی می پردازد .

ب- ضرورت و اهمیت پژوهش:

امروزه نظریه های حقوقی فمنیستی مدعی می باشد که فلسفه حقوق سنتی آشکارا جایگاه زنان را نادیده گرفته می باشد و نابرابری ها در حقوق خصوصی و جزا، حقوق زنان را تحقیر و تضییع کرده می باشد .ادعای نارضایتی از بی عدالتی هایی که علیه زن انجام می شود، و به مباحث مشاجره آمیزی تبدیل شده و چه بسا به جنبش های اجتماعی تبدیل گشته می باشد.حقوق اسلامی می تواندآنچه را که آنها با عنوان طرفداری از زن ها ادعا می کنند، به چالش بکشد. بنابراین نیاز می باشد که با عناصر و مولفه های گوناگونی که در حقوق خانواده و نظام فقهی اسلامی مطرح شده به خوبی تبیین گردد تا از حقوق زن به خوبی در این مسیر دفاع گردد به ویژه آن که ادعا شده که نفقه نشانه بردگی و مملوکیت زن از سوی مرد می باشد به علاوه از آنجا که جامعه از خانواده و افراد موجود در آن ، تشکیل میشود .پس سعادت و کمال جامعه در گرو سعادت خانواده ها می باشد، آشنا و آگاه شدن خانواده ها از موضوعات و مباحثی که مربوط به نهاد خانواده می باشد تداوم و سعادت خانواده را به همراه دارد . و از آنجا که پا برجا ماندن و تداوم خانواده ها مهم می باشد این موضوع (نفقه ) ضرورت مطالعه و آشنایی با آن در خانواده ها بیشتر احساس می گردد ، و لازم است که امروزه خانواده ها با این مسئله و البته دیگر مسائل فقهی و حقوقی خانواده آشنا شوند تا بتوانند خانواده هایی سالم و به دور از جنجال داشته باشند .آن چیز که که اهمیت بحث را مضاعف می کند تغییر شیوه و سبک زندگی در دنیای مدرن و پیدایش هزینه های جدید می باشد.

ج: اهداف تحقيق

با ازدواج، زوجين نسبت به همديگر حقوق مالي و معنوي پيدا مي‌كنند. يكي از مهمترين حقوق مالي زوجه پس از نكاح حق نفقه می باشد. اداره خانواده و تربيت فرزندان هزينه‌هايي دارد كه از نظر اسلام بر عهده‌ي مرد می باشد و زن هيچ گونه مسئوليتي در قبال آن ندارد. در اين تحقيق بررسي مي‌كنيم كه به بحث نفقه و تأمين هزينه خانواده به عنوان ركن اصلي اقتصاد خانواده بپردازيم و ضمن آن ارتباطش را با رياست شوهر و تمكين روشن نماييم. تبيين يك جانبه بودن تكليف نفقه، مبناي الزام و تكليف بودن آن و ضمانت اجراي نفقه از اهداف ديگر اين نوشتار می باشد. بررسي و تبيين ضرورت نفقه، مبناي قرآني و روايي آن، شروط، ميزان، مقدار، موضوعات و مصاديق نفقه، كيفيت استحقاق نفقه، امتياز نفقه زوجه بر ديگر نفقات، ملاك تعيين نفقه و موانع و شروط بهره گیری نفقه از ديگر موضوعاتي می باشد كه در اين تحقيق به گونه مستدل به آن پرداخته شده می باشد. در اين نوشتار موضوعات مختلفي كه در خصوص نفقه در ميان ديدگاه‌هاي فقها مطرح شده گزارش شده و ادله فقهي آن نيز مطرح گرديده می باشد. و البته كه در تبيين اين موضوعات به مباني حقوقي موضوعات هم مروري گذرا شده می باشد.

د- سئوالات پژوهش:

سوال اصلی احکام و مصادیق نفقه در فقه اسلامی چیست؟

1-نفقه چیست ؟

2-اسباب نفقه چیست ؟

3-حکم نفقه ی زوجه دائم و موقت چیست ؟

4-نفقه ی زوجه در چه صورتی از عهده ی مرد ساقط می گردد ؟

5-حکم نفقه ی زوجه در صورت خودداری زوج به چه صورت می باشد ؟

6-کیفیت پرداخت نفقه به چه صورتی می باشد ؟

7-حق و حقوق زوجین در ارتباط با نشوز به چه صورتی می باشد ؟

ه – فرضیات پژوهش:

  1. تأمين هزينه‌هاي خانواده از حقوق و تكاليف مالي مرد می باشد و زن هيچ گونه مسئوليتي ندارد.
  2. زن مي‌تواند براي كارهايي كه انجام مي‌دهد اجرت المثل مطالبه كند.
  3. تكليف مرد در دادن نفقه زن تكليفي يك جانبه می باشد و دارا بودن زن هيچ گونه تأثيري ندارد.
  4. نفقه زن در مورد البسه، مسكن، غذا، اثاث البيت و حتي خدمتكار بايد در خدمت گردد.
  5. نفقه اقارب نيز بايد پرداخت گردد.

و- روش پژوهش:

روش پژوهش بصورت نظری و کتابخانه ای می باشد پس از جمع آوری مطالب به تحلیل و تطبیق دیدگاه های مختلف پرداخته شده می باشد برای تطبیق مطالب به کتب و مجلات مختلف فقهی و حقوقی مراجعه شده می باشد.

ز- سازماندهی پژوهش:

اين تحقيق در سه بخش اصلي ساماندهي شده می باشد. بخش اول به كليات تحقيق مربوط می باشد كه در آن ضمن پي‌جويي و انصياح مفهومي نفقه به بررسي مباني و ادله آن پرداخته شده و در بخش دوم کوشش شده ابعاد مختلف نفقه زوجه و احكام آن مورد بررسي قرار گيرد و در بخش سوم نفقه اقارب كه اعم از نفقه اولاد و والدين می باشد تبيين شده و شرايط آن مورد بررسي قرار گرفته می باشد.

مفهوم نفقه

مفهوم لغوي نفقه

نفقه به فتح نون وفا و قاف اسم می باشد از باب افتعال (انفاق) و جمع آنها نفاق و نفقات می باشد و در لغت به معني صرف و خرج و كسر و آن چیز که از دراهم كم و فاني گردد[1].دهخدا نیز در معنای نفقه می گوید:آن چیز که صرف هزینه عیال واولد کنند،هزینه زن و زندگی ،روزی و مایحتاج معاش در تعریف دیگری از نفقه آمده پس ما انفقت و استنفقت علی العیال و نفسک یعنی آن چیز که برای خود و خانواده هزینه می گردد.[2]

مفهوم اصطلاحي نفقه[3]

مفهوم اصطلاحي نفقه در فقه به دو شكل ارائه شده می باشد:

  1. نفقه در معناي عام كه اين گونه می باشد: « نفقه به تأمين مخارج ضروري همسر و ارقاب و عبد و امه (كنيز) اعم از خوراك و پوشاك و مسكن و غيره اطلاق مي‌گردد[4]. همچنين شامل نفقه مردم يك كشور توسط دولت و ديگر نفقات هم مي‌گردد» .[5]تعريف ديگر در اين زمينه تعريف فقيهي مالكي می باشد كه: «آن چیز که آدمي به آن احتياج دارد بدون آنكه اسراف كند» [6]
  2. نفقه در معناي خاص كه شامل نفقه زوجه مي‌گردد و اين گونه تعريف مي‌گردد: «آن چیز که را كه زوجه احتياج و نياز به آن داشته باشد. در نظر عرف نفقه محسوب مي‌گردد. به گونه كلي استنباط از متون فقهي اماميه و عامه نفقه در اصطلاح شرع عبارت می باشد از چيزي كه زن براي معيشت به آن نيازمند می باشد؛ مانند طعام، لباس، مسكن و آن چیز که ميان مردم متعارف مي‌باشد[7]. و در مصطلح شرعي، اين نفقه مالي نيست بلكه فعلي می باشد كه زوج مكلف به انجام آن می باشد از سوي شارع و متعلق فعل او مالي می باشد (البصري، 1412 ه‍.ق: 16).

مفهوم نفقه در حقوق

در حقوق تعريفي كه از نفقه ارائه شده تعريف به مصداق می باشد. در ماده 1107 ق.م. مصاديق نفقه اين گونه بيان كرده می باشد: نفقه عبارت می باشد از مسكن، …

اما حقوقدانان در مورد نفقه تعريف‌هاي گوناگوني ارائه كرده‌اند. برخي گفته‌اند نفقه عبارت می باشد از چيزي كه براي گذراندن زندگي لازم و مورد نياز باشد.[8]

بعضي هم عقیده دارند كه نفقه تمام وسايلي می باشد كه زن با در نظر داشتن درجه تمدن و محيط زندگي و وضع جسمي و روحي خود به آن نيازمند می باشد. [9]

البته در اين تعاريف معياري براي چگونگي تعيين وسايلي كه زن به آن محتاج می باشد بيان نشده می باشد و لذا كامل به نظر نمي‌رسد به همين جهت بايد در اين تعاريف نگاهي به عرف جامعه و يا وضع متعارف مي‌گردید تا تعريف دقيق‌تر و كامل‌تر گردد.

مراد از نفقه چیزی می باشد که زن برای معیشت به آن نیازمند می باشد مانند طعام ،مسک ، لباس و آن چیز که میان مردم متعارف می باشد. [10]

مقنن تعریف جامع و مانعی برای نفقه به اقدام نیاورده بلکه مصادیق و اجزای آن را برشمرده می باشد به تعبیر دیگر به نظر می رسد که مقنن فرض را برشناخت عرف از نفقه قرارداده و به شمارش مواردی که تامین آنها در زمان های مختلف از وظایف زوج به شمار می رود پرداخته می باشد .

به همین دلیل حقوق دانان در تالیف خود عدم انحصار نفقه به موارد شمارش شده در قانون را مورد تایید قرارداده و اذعان نموده اند که آن چیز که زوجه در دوران زناشویی برای ابقا و ادامه حیات خود به گونه متعارف لازم دارد به عهده شوهر می باشد [11]

البته تحویل شیوه زندگی هر روز نیازهای تازه ای را به وجود می آورد که آنها را نمی توان در چهار چوب معینی محصور نمود و ناچار بایستی داوری را برعهده عرف گذارد [12]در فقه امامیه نیز که منبع اصلی حقوق ایران می باشد نفقه به توضیح فوق مورد تصریح قرار گرفته تامین آن چیز که که زن در زندگی زناشویی به آن احتیاج دارد اعم از : خوردنی ، پوشاک ، مسکن ، لوازم آرایشی و…به عنوان نفقه به عهده زوج قرار داده شده می باشد [13]

1.موسوي، بجنوردي، سيد محمد، حقوق خانواده(1)، تهران: مجد، 1386.ص 294

2.فراهیدی،خلیل،کتاب العین،موسسه دارلهجره،چاپ دوم1409 ق،ص 177

3.فرهنگ فارس عمید، 2جلدی ، جلد دوم، ص 1913

  1. شريف، علي، نفقه و تمكين در حقوق خانواده، بي‌جا، بشارت، 1376،ص29
  2. البصري، عارف، نفقات الزبصر في التشريع الاسلامي، بيروت: الدارالاسلاميه، 1412ه‍.ق/1992م،ص 15

6.كمال‌الدين امام، محمد، الزواج و الطلاق في الفقه الاسلامي، بيروت: مؤسسه الجامعيه الدراسات و النشر و التوزيع، 1416 ه‍.ق/ 1996 م،ص129

1.موسوي بجنوردي، همان ،ص 295

  1. صفايي، سيد حسين، امامي،، اسدالله، مختصر حقوق خانواده، تهران، نشر دادگستر، چاپ دوم، 1378، ص 393.
  2. كاتوزيان، ناصر، حقوق مدني خانواده، تهران، بهمن برنا، چاپ پنجم، 1378، ص 187.

4.فرهنگ فارس معین ص 4777

  1. امامي، سيدحسن، حقوق مدني، كتابفروشي اسلاميه،1366.ص 434
  2. كاتوزيان، ناصر ، حقوق خانواده ، شركت انتشار، تهران، ص 161

3.شرایح الاسلام محقق حلی ، جلد 2 چاپ 4 ، ترجمه فارسی ، ص 723

تعداد صفحه :130

قیمت : چهارده هزار و هفتصد تومان

***

—-

پشتیبانی سایت :        ———-        serderehi@gmail.com

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

***  ***